|
|
"Para nós, os especialistas médicos non son un dereito, son un luxo"
Desde A Coruña ata Nova Segovia, Nicaragua. Ese é a viaxe máxico que unha decena de médicos realiza varias veces ao ano para intentar cambiar o mundo. E en verdade é unha viaxe máxico, ou polo menos, así asegúrano as miles de persoas, ata 3.000 en cada un das quendas, benefícianse da axuda destes doutores. Para moitos é a única oportunidade de ser tratados por un dermatólogo, un otorrinolaringólogo ou un fisioterapeuta.
A CORUÑA, Estrella López/AGARESO.- Haydee Castillo sábeo moi ben. Representa ao Movemento Autónomo de Mulleres de Nicaragua e fai tan só uns días visitou A Coruña para ofrecer varias charlas ao grupo de médicos que viaxará en setembro ao seu país. E é que aproveitou a súa viaxe a Bruxelas para achegarse ata España.
Ata o ano pasado, Castillo era a coordinadora de Axuda en Acción en Nova Segovia e tamén está relacionada coa Asociación Solidaridade Galega de Médicos da Coruña quen levan seis anos trasladando brigadas de médicos ata ese remoto lugar do mundo onde estes especialistas destinan parte do seu tempo de vacacións a realizar intervencións médicas. Pero non se contentan con botar unha man e virarse a casa. Para eles é tamén moi importante formar ao persoal sanitario da zona, para que, cando regresen a España, alguén continúe axudando á poboación local de Nova Segovia. Xa son máis de 40 os médicos que viaxaron ata esta rexión de Nicaragua. As próximas citas: setembro e novembro.
Haydee acaba de regresar de de Bruxelas onde, como representante da sociedade civil nicaragüano, participou na redacción do tratado que se negocia a Unión Europea con Centroamérica. E é que ninguén como ela para explicarlle aos cooperantes galegos como cambiou e como é a sociedade nicaragüano, xa que participou de forma activa en boa parte do desenvolvemento do tecido de mobilización social que existe neste país.
P.- ¿Como estamos axudando os galegos con estas experiencias de colaboración?
R.- En Nicaragua toda axuda é poca, porque non saímos dunha para caer noutra: non é só a pobreza, a falta de axuda aos sectores deprimidos por parte do Estado, senón tamén os maremotos, os ciclóns... Sen embargo, nós nunca perdemos a esperanza de saír adiante e foi aí onde nós atopamos unha man de axuda nas ONG. No caso de Nova Segovia, grazas á colaboración galega puidemos rescatar as tradicións, a historia, os costumes, a música, os cánticos, as lendas do noso pobo. Calquera podería dicir que con iso non se radica a pobreza pero si axuda a erradicar outro tipo de pobreza: a da identidade que crea crise na supervivencia e reafirmación persoal como suxeito. Contamos cunha solidariedade galega que nos axudou a construír a Casa Escola da Artesán de Mosonte, un dos últimos pobos indíxenas que nos quedan nesa zona de Nicaragua.
P.- E por suposto, a axuda médica, ¿non?
R.- Por suposto. A ONG Solidaridade Galega de Médicos logrou aportarnos especialista que para nós, por desgraza, non son un dereito senón un luxo. En cada vez de viaxe chegan nove especialistas diferentes o que permite atender ata 3.000 persoas. Chegaron a conseguir que varias nenas volvesen a andar e que, por exemplo, outra recuperase a crista sen o que naceu. A súa nai dicía que “co bonita que se ve agora só quero para ela un espello para que gozo véndose”. Ás veces os médicos galegos cren que o que fan non é moi importante pero o certo é que lograron cambiar a vida de moitas persoas e sobre todo, de moitas mulleres, que son un dos sectores máis pobres do país.
P.- Cóntanos, ¿como é a situación actual das mulleres nicaragüanses?
R.- Bastante complicado. Nós levamos loitando desde a época da ditador Somoza co Movemento Autónomo de Mulleres e co Movemento Feminista. Cando chegou a revolución puidemos observar varios avances, sobre todo tendo en conta que a muller loitou no campo e nas cidades. Pero aínda con todo, sorprendentemente, seguimos sen manter unha situación de igualdade cos homes. Aínda que a nosa actual Constitución deixa ben claro que todos somos iguais, seguimos notando diferencias. Por exemplo, o aborto terapéutico era unha garantía que se incluía na carta magna e no código Penal desde fai máis de 170 anos, pero chegou o goberno sandinista e eliminouno. Ninguén podía pensar que un goberno revolucionario de esquerdas chegase a un acordo coa Igrexa con ese fin. Pero así ocorreu. E agora estamos nun momento de confusión entre Estado, familia, partido e Igrexa que non é nada favorable para as mulleres en Nicaragua.
P.- Parece que se produciron algúns retrocesos co goberno sandinista…
R.-Pois así é, a verdade. Na actualidade estamos aínda facendo unha análise global da situación no país. Hai unha serie de demandas e necesidades das mulleres, como un emprego digno, como a educación ou a sanidade, que non son posibles nun Estado onde a democracia foi asaltada polo pacto que Daniel Ortega asinou con Arnaldo Alemán. É dicir, a extrema esquerda e a extrema dereita se han aliado para repartirse o país. Por exemplo, eliminouse aos pequenos partidos, aqueles que, paradoxicamente, si aceptaran as demandas das mulleres. E non é só politicamente, porque a nivel social a situación é tamén insoportable: os desmandos e o nepotismo son o noso día a día. E abonda con contarlles un caso moi coñecido, o dun boxeador, amigo de Daniel Ortega que, tras violar a unha rapaza, quedou en liberdade tan só por ser amigo de quen é.
P.- ¿A participación da muller na actividade política e nos cargos públicos está sendo tamén cercenada?
R.- Este foi o goberno que máis mulleres retirou dos cargos públicos, porque aínda que no seu discurso anunciaba unha nova época para a muller, o certo é que cada vez que unha de nós se atopaba nun alto cargo e se opoñía a algunha directriz marcada por Ortega, era retirada do seu cargo. E así xa van tres ou catro. Na realidade búscanse funcionarios totalmente subordinados ao pensamento do poder. Non é un Goberno que reivindique o exercicio e o acceso das mulleres á toma de decisións.
P.- ¿Unha nai solteira en Nicaragua atópase nunha situación moi diferente a unha muller nas mesmas circunstancias en España?
R.- En Nicaragua o 34% dos fogares están conformados unicamente por nais solteiras. Son, entre as pobres, os máis pobres, porque son persoas sen educación, sen acceso a un traballo cualificado, sen seguro social. A maioría destas mulleres traballan no mercado non “formal” , sen garantías laborais, é dicir, por exemplo, vendendo enchiladas nas rúas. E a todo iso hai que unir o feito de que o neoliberalismo campa ás súas largas no país xa que Ortega non se opón a el: o investimento estranxeira é evidente, a redución dos dereitos laborais tamén, medran as zonas francas con gran explotación das mulleres que adoitan ser contratadas tan só se despois dunha análise de urina demóstrase que non están embarazadas… Aínda cando a muller ten un marido, o desemprego é tan alto que en moitas ocasións ambos non están no paro. E non podemos esquecer que nas familias a violencia e a agresión á muller é moi habitual, porque a pobreza é un caldo de cultivo para este tipo de situacións. E cada vez que reivindicamos un dereito prodúcese unha nova persecución contra o noso movemento feminista por parte do Goberno.
P.- ¿Eses investimentos externas que invisten no país en que sectores se atopan?
R.- O mellor exemplo son as “maquilas” téxtiles onde faise a roupa das grandes marcas que non pagan impostos e que a súa ganancia baséase na explotación laboral. Este tipo de investimento xa procede da época pre-Ortega. Nós criamos que co troco de goberno iban a tomarse medidas, pero nada de nada. O único que se fixo foi poñer en marcha medidas clientelistas como entregarlles ás familias un porco ou unha vaca e pouco máis, e sempre cando se achegan as eleccións para manter o control no país. Pero non se ve un plan de desenvolvemento concreto que saque da pobreza aos sectores deprimidos e, en especial, á muller.
Recuperar a identidade perdida, erradicar a violencia familiar, axudar a que as mulleres poidan acceder a un mellor emprego e aprendan a loitar polos seus dereitos, salvar a vida de miles de persoas e formar a aqueles que coidan de quen menos teñen é o obxectivo polo que traballa Haydee Castillo en colaboración coas ONGs que desenvolven neste país centroamericano o seu labor, entre elas: Solidaridade Galega de Médicos. O seu traballo é recoñecido por quen, grazas a eles, xa poden andar, volveron a oír e incluso recuperaron o sorriso que a pobreza negáralles.